اهداف جامعه ایرانی چیست؟ « ما چگونه فکر می کنیم» و آنچه که در ایران مهم انگاشته می شود.

۱۳۸۶ اردیبهشت ۱۳, پنجشنبه

Ahmadinejad accused of indecency

President Ahmadinejad kisses his teacher's hand
The gesture that got Mahmoud Ahmadinejad into trouble
Iran's president has come under fire from a conservative newspaper after he publicly kissed the hand of a woman who used to be his school teacher.

Mahmoud Ahmadinejad, a conservative by the standards of Iranian politics, was attacked by the Hezbollah newspaper for acting "contrary to Sharia law".

It accused him of "indecency and violating religious values".

The elderly woman at the centre of the controversy was wearing thick gloves, a headscarf, and a long black coat.

Ahmadinejad, better known in the west for his fiery anti-Israel rhetoric and his staunch defence of Iran's nuclear program, has been criticised in the past by ultra-conservative elements in Iran.

He once suggested that women should be allowed to watch football matches. This proved highly controversial and was turned down.

Sailors’ Release Intended as Overture to the West روشهای متفاوت ایران برای ارسال پیام های تاثیرگذار به غرب

حسین انصاریان | تهران | 05/03/2007

توصیف لحظه ای که محمود احمدی نژاد رییس جمهوری ایران آزادی 15 ملوان و تفنگداران انگلیسی را در کنفرانس مطبوعاتی طولانی خود در تهران اعلام کرد بسیار دشوار است.این رخداد تک تک افرادی که داستان ملوانهای دستگیرشده را دنبال می کردند شوکه کرد اما مهم تر از آن و یر خلاف همه انتظارها این واقعه تمامی تحلیل گران و کارشناسان سیاست خارجی را به شدت متعجب ساخت.

هر چند که این رخداد و پس لرزه ها یش ممکن است هم اکنون تمام شده تلقی شود اما هنوز پرسشهای بی پاسخ بسیاری وجود دارند. آیا این بار نیز ملوانان و تفنگداران دستگیر شده مانند آنچه در ماه ژوئن سال 2004 رخ داد وارد آبهای ایران شده بودند یا اینکه بر اساس ادعاهای انگلستان آنها به زور به سمت آبهای ایران هدایت شده بودند؟ آیا همانطور که 15 ملوان بازداشت شده در تلویزیون ایران اذعان داشتند با آنها خوب برخورد شده بود یا بر اساس آنچه بعدها در خاک انگلستان ادعا کردند با آنها برخورد نا مناسبی شده بود؟ چرا دولت ایران به ناگهان تغییر مسیر داد و آیا در پشت صحنه داد و ستدی انجام شده است؟ ما هنوز جوابهای حقیقی به این سوالها را نمیدانیم.

همچنین هیچ شکی نیست که اگر چیزی برای بدست آوردن و بردن در این ماجرا وجود داشته باشد، این ایران است که به صورت آشکارا برنده این بازی و انگلستان بازنده آن است.این نظریه ایست که بسیاری از کارشناسان و تحلیل گران در انگلستان و البته در ایران به آن معتقدند. اما جدا از آنکه ایران به چه خوبی با برگ های خود بازی کرده و انگلستان به چه بدی نسبت به آن واکنش نشان داده است یک مساله باقی می ماند و آن این است که ایران بصورت غیر مستقیم از این رخداد به عنوان ابزار ارتباطی بهره برداری کرده و از این طریق پیام محکمی به جهان و به ویژه غرب داد.

دستگیری ملوانان و تفنگداران انگلیسی تنها یک روز پیش از دیدار اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد در زمانیکه این شورا قرار بود دومین قطعنامه سازمان ملل بر ضد برنامه هسته ای ایران را به رای بگذارد به هیچ وجه به موقعیت ایران نمیتوانست کمکی بکند. بنابراین چرا ایران تصمیم به نگهداری نظامیان بازداشت شده انگلیسی و انتقال آنها به تهران گرفت؟

هر چند که برخی در ایران معتقدند که با توجه به تجربه ماه ژوئن سال 2004 که در پی آن 8 ملوان و تفنگدار انگلیسی به دلیل ورود غیر قانونی به آبهای مرزی ایران دستگیر شده بودند، انگلستان به عمد اجازه ورود به آبهای ایران را به نظامیان خود داده در حالیکه به خوبی میدانست که نیروهای گارد ساحلی ایران هیچگونه تعرضی به آبهایشان را تحمل نخواهند کرد. این امر به آنها کمک میکرد تا با ایجاد یک سناریو بتوانند حمایت تعدادی از اعضای شورای امنیت سازمان ملل را که نشانه هایی از مقاومت در برابر صدور قطعنامه دوم از خود نشان می دادند را جلب کنند و در این صورت از رای غیر همه جانبه علیه ایران جلوگیری می شد.

برخلاف برخی نظرها که ایران با برنامه ای از پیش تعیین شده و با هدف اعمال فشار بر انگلستان و آمریکا نظامیان انگلیسی را به دام انداخته بود نشانه هایی وجود دارد که تهران خود نیز از تعرض و دستگیری این نظامیان غافلگیر شده بود. مسوولان در تهران به خوبی میدانستند که در فضای سیاسی کنونی نگه داشتن این نظامیان برای مدت طولانی به نفع آنان نخواهد بود تا اینکه لحن و واکنش تند بریتانیا به این دستگیری ماجرا را وارد مرحله ای تازه ساخت.

پس از آن ایران تصمیم به شروع یک بازی گرفت در حالیکه به پیروز در آمدن از این بازی اصرار داشت. این بازی بسیار هوشمندانه توسط ایران شروع و خاتمه یافت و در این بازی ایران از همان رسانه های غربی که در حال بد جلوه نشان دادن ایران به مخاطبان خود بودند به عنوان تریبون و ابزار ارتباطی خود استفاده کرده و همان مخاطبان غربی را هدف گرفت.
به رغم عفو ملوانان انگلیسی توسط رییس جمهور ایران این بسیار واضح است که گردانندگان و هدایت کنندگان این ماجرا نه شخص رییس جمهور و نه هیچ یک از نهادهای دولتی و دیپلماتیک ایران بوده است.

به نظر می رسد این رخداد توسط یک تیم متصل به شخص رهبری که بالاترین مقام تصمیم گیرنده ایران می باشد، اداره می شده است. این تیم میتواند متشکل از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که دارای ارتباطات نزدیکی با دفتر مقام معظم رهبری هستند بوده یا بخشی از دفتر مقام معظم رهبری که از نزدیک فعالیت سپاه را زیر نظر دارد. در هر دو حالت، این تیم تصمیم گرفت از دکتر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی که چهره شناخته شده در عرصه بین المللی به عنوان بالاترین مقام مذاکره کننده ایران با غرب در مناقشه هسته ای می باشد، به عنوان سخنگوی خود بهره بگیرد. همان تیم تصمیم گرفت تا محمود احمدی نژاد را به عنوان اعلام کننده و عفو کننده ملوانان انگلیسی انتخاب کند. بنابراین این رخداد به ما درک بهتری از این مساله که چی کسی یا کسانی در شرایط مرگ و زندگی کنترل ایران را به دست دارند، می دهد.

به رغم همه فوایدی که ایران از این ماجرا در سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی به دست آورده است که یکی از آنها نیز افزایش حمایت توده های مسلمان و عرب در منطقه و سراسر جهان می باشد، ایران این ماجرا را با این امید خاتمه داد که توانسته دو پیام مهم را به انگلستان و نزدیکترین متحد آن آمریکا داده باشد.

اولین پیام آن بود که ایران ارائه دهنده یک کانال ارتباطی جدید در سطح بالا به بریتانیا می باشد که از طریق آن مسایل دوجانبه و بین المللی به شکل بهتری می توانند بین دو کشور بررسی شوند؛ کشوری که بر خلاف آمریکا، ایران با آن روابط دیپلماتیک در سطح قابل قبولی دارد. برخی معتقدند که ایران در صورت لزوم تمایل به افزایش روابط دیپلماتیک خود با انگلستان در بالاترین سطوح را داشته تا از این طریق از بریتانیا به عنوان پلی بین خود و آمریکا تا زمانیکه روابط دیپلمانیک ایران و آمریکا قطع می باشد استفاده کند. این کانال جدید ارتباطی خود می تواند یکی از نتایج این سیاست ایران باشد.

دومین پیام پررنگ کردن نقش دکتر علی لاریجانی به عنوان عنصری بسیار نزدیک به صاحبان قدرت و تصمیم گیرندگان نهایی در ایران بود که احتمالا آقای لاریجانی شخص عملگرایی خواهد بود که در این سوی کانال جدید ارتباطی بین ایران و بریتانیا ایفای نقش خواهد کرد. دکتر لاریجانی بالاترین مقام مذاکره کننده در مساله هسته ای ایران می باشد و وارد کردن وی به این مساله نسبتا کم اهمیت هیچ دلیلی نداشت جز ارسال این پیام به بریتانیا و جهان غرب که اگر آنها وارد مذاکرات مستقیم از جایگاه برایر شوند (همانطور که بریتانیا نهایتا در قبال ملوانان خود عمل کرد) ایران پتانسیل و تمایل به همکاری با غرب برای حل مسایل بین المللی مانند مناقشه هسته ای و مسایل منطقه ای مانند عراق را دارد.

تونی بلر در پاسخ به پرسشی درباره ایران در کنفرانس مطبوعاتی ماهیانه خود در 17 آوریل سال جاری میلادی به خبرنگاران گفت: "فکر می کنم که بسیار مایه شرمساری باشد اگر نتوانیم گفتگوی بهتر و عقلایی تری با دولت ایران داشته باشیم و اگر آنها بخواهند ما برای داشتن این گفتگو آماده ایستاده ایم".

این بیانیه رسمی نخست وزیر بریتانیا تنها دو هفته بعد از آزادی ملوانان و تفنگداران انگلیسی و به رغم اعلام خبر احمدی نژاد در 9 آوریل مبنی بر توانایی ایران برای تولید سوخت هسته ای در مقیاس صنعتی بود.

به نظر می رسد که خوشبختانه در حال حاضر دست کم بریتانا پیام ایران را دریافت کرده است (حتی اگر هنوز آمریکا آن را درک نکرده باشد) که امید می رود به کاهش تشدید بحران هسته ای ایران در ماه های آتی بیانجامد.

حسین انصاریان (*)کارشناس و تحلیلگر مسایل سیاسی در تهران

America's Limited Options Against Tehran گزینه‌های محدود آمریکا در مقابل تهران

رضا باقری | تهران | 05/01/2007

از سال 1979 و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، آمریکا مجموعه‌ای از سیاست‌های غلط را در مقابل جمهوری اسلامی در پیش گرفته است.

گزینه‌‌هایی مثل «حمله نظامی»، «براندازی» و «مذاکرات محدود» شاخص‌های اصلی رویکرد ایالات متحده به انقلاب اسلامی ایران محسوب می‌شوند که هیچ یک در نهایت نتیجه‌ای به همراه نداشته است.

شباهت مناقشه فعلی واشنگتن و تهران با بن‌مایه‌های آن چه که «جنگ سرد» نامیده می‌شود، واضح و غیر قابل انکار است. سال 1947 که اروپا در ویرانه‌های جنگ جهانی دوم دفن شده بود منازعه مشابهی میان آمریکا با اتحاد جماهیر شوروی برای به دست آوردن «نفوذ» آغاز شد. در آن زمان، بر اساس رویکردی که زائیده افکار «جرج کنان» بود واشنگتن می‌بایست در حالی که بر قدرت اقتصادی خود تکیه می‌کرد و متحدان جدید به دست می‌آورد بر اساس سیاست «مهار»، شوروی را منزوی کرده و از نظر نظامی و دیپلماتیک فشاری طاقت فرسا بر آن وارد سازد. اینک نیز استراتژی جدید آمریکا در خاورمیانه و مشخصاً در مقابل تهران شبیه سیاست «مهار» است. دولت آمریکا به جای یک رویارویی نظامی مستقیم یا مصالحه آشکار در حال تقویت اهرم‌های فشار برای منزوی کردن و اعمال فشار سنگین بر جمهوری اسلامی است. این در حالی است که در آن سوی آتلانتیک، نگرانی رو به تزایدی درباره احتمال حمله نظامی ایالات متحده به ایران ریشه دوانده است.

رقابت نیمه خشن واشنگتن با تهران برای «نفوذ در خاورمیانه» بن‌مایه تحرکاتی است که در لایه‌های بیرونی، ابعادی عینی‌تر و هراس‌انگیزتر به خود می‌گیرد. آمریکا چند ناو جنگی خود را در خلیج فارس مستقر کرده و با تاکید مداوم بر این که «تمام گزینه‌ها روی میز است» هر لحظه بر خشم رهبران تهران می‌افزاید. واشنگتن همچنین با تحریک اعراب علیه نیات ایران، جبهه‌ای گسترده در مقابل جمهوری اسلامی گشوده است. اما این همه ماجرا نیست. پرونده هسته‌ای ایران هم‌اکنون با فشارهای ایالات متحده و حمایت تروئیکای اروپایی به شورای امنیت رسیده و در نیویورک به موضوع مجادله اصلی سران قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. نفت یعنی یکی از مهم‌ترین ابزارهای چانه‌زنی ایران ناباورانه سیر نزولی گرفته و مؤلفه قدرت دیگر تهران یعنی حزب‌الله لبنان نیز زیر آتش سنگین ارتش اسرائیل تضعیف شده است. کار به جایی رسیده که پنتاگون چند نماینده رسمی جمهوری اسلامی را در اربیل عراق بازداشت کرده است و تلاش گسترده‌ای را برای تشدید تحریم‌های ایران خارج از چارچوب‌های شورای امنیت (مثلاً تحریم بانک‌های صادرات و سپه) دنبال می‌کند. اما واقعاً چرا؟

در آن سوی مناقشه یعنی در جمهوری اسلامی ایران سئوال فوق پاسخ‌های دیگری دارد. پاسخ‌هایی که فرسنگ‌ها با دلایل دولتمردان ایالات متحده درباره این میزان اقدامات خصمانه علیه جمهوری اسلامی فاصله دارد. ایران می‌گوید که آمریکا از افزایش قدرت جمهوری اسلامی در منطقه نگران است و می‌خواهد با تمام توان مانع ظهور هژمون‌های منطقه‌ای گردد. تهران همچنین تاکید می‌کند که هدف اصلی از جنجال کنونی، تداوم وابستگی ایران به قدرت‌های صنعتی و ممانعت از پیشرفت اقتصادی و صنعتی ایران است. سران جمهوری اسلامی بارها بر این جمله تاکید کرده‌اند که «آمریکا باید قدرت ایران را به رسمیت بشناسد».

تئوریسین‌های جمهوری اسلامی برای توجیه دلایل عقلانی ایستادگی خود در مقابل تهدیدات سنگین ایالات متحده غالباً به موضوع «چین» اشاره می‌کنند. خلاصه برداشت آنان از دورنمای بحران کنونی این است: آمریکا بعد از انقلاب 1949، 25 سال با چین مذاکره نکرد اما روزی به این نتیجه رسید که نمی‌تواند قدرت چین را نادیده بگیرد، به همین خاطر کیسینجر به پکن رفت، دست مائوتسوتانگ را بوسید و مشکلاتشان حل شد. از این دیدگاه، مسئولان جمهوری اسلامی با این تحلیل که «آمریکایی‌ها در مورد ایران هنوز به آن مرحله نرسیده‌اند» آماده تحمل بیشتر فشارها و تهدیدات شده‌اند. همانطور که گفته شد تهران واقعاً معتقد است که کاخ‌سفید هیچ راهی جز پذیرش ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای ندارد. به گفته مقامات ایرانی، ایالات متحده می‌تواند از روابط خود با چین درس بگیرد. چرا که آمریکا علیرغم مخالفت‌های جدی‌ای که با سیاست‌های داخلی و بخش‌هایی از سیاست‌های خارجی پکن دارد اما روابط دیپلماتیک گسترده‌ای با این کشور برقرار کرده است.

موضوع دیگری که در هفته‌های اخیر تحلیل‌های تئوریسین‌های جمهوری اسلامی درباره احتمال تکرار الگوی چین برای ایران را تقویت کرده است، موضوع «کره شمالی» است. توافق آمریکا با کره‌شمالی کشوری که به تازگی بمب اتم را آزمایش کرده و به جمع دارندگان سلاح اتمی پیوسته باعث طرح این سوال شده است که چرا واشنگتن در مقابل برنامه هسته‌ای ایران چنین انعطافی را از خود نشان نمی‌دهد. درس نهایی کره‌شمالی برای تئوریسین‌های جمهوری اسلامی این بوده است که حتی بعد از تحریم و تهدیدهای متقابل نیز در شرایطی دو طرف ناگزیر به سمت مذاکره خواهند رفت. در چنین شرایطی دولت نهم ایران به رهبری محمود احمدی‌نژاد قصد دارد از توافق کره‌شمالی به عنوان فرصتی برای تشدید درخواست‌های تهران استفاده کند. آنها پیش‌بینی می‌کنند آمریکا نهایتا این تقاضاها را بر‌آورده می‌سازد. ضرورت مذاکره آمریکا با ایران توسط بسیاری از تحلیلگران اروپایی نیز مورد تایید قرار گرفته است. به گفته آنان، جرج بوش و تیم سیاست‌خارجی‌اش باید با درس گرفتن از موفقیت‌ روش‌های دیپلماتیک در حل بحران هسته‌ای کره‌شمالی گفتگوهای فشرده با ایران و سوریه را آغاز کرده تا بتوانند یک راه‌حل درست برای پایان اوضاع فاجعه‌آمیز عراق و حل صلح‌آمیز بحران اتمی ایران پیدا کنند.

واقعیت این است که گشایش در بحران اتمی پیونگ‌یانگ دقیقاً همان چیزی است که رهبران جمهوری اسلامی و هواداران سرسخت ایستادگی در مقابل آمریکا در انتظارش بودند. پذیرش واقعیت چین، انعطاف آمریکا در مقابل کره شمالی پس از سال‌ها تهدید و فشار و موقعیت بغرنج ایالات متحده در عراق و افغانستان همه از نشانه‌هایی است که این باور را در تهران تقویت می‌کند که ایالات متحده نهایتاً راهی جز کنار آمدن با «واقعیت ایران» نخواهد داشت. هفته گذشته، کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا در گفت‌وگوبا شبکه «العربیه» در اظهاراتی ناباورانه اعتراف کرد که آمریکا در 27 سال گذشته سیاست درستی در قبال ایران نداشته است. رایس همچنین گفت که در حال ‌حاضر پیشنهاد تغییر ‪ ۱۸۰درجه‌ای در این سیاست‌ها را مطرح کرده‌ است. این اظهارات نشانه روشنی است از این که تحلیل‌های هواداران ایستادگی در مقابل آمریکا چندان هم بیراه نیست.

اما در کنار این «نشانه‌ها»، تئوریسین‌های مقاومت در مقابل فشارهای ایالات متحده «دلایل» دیگری هم دارند. این تحلیلگران معتقدند از ترکیب «دلایل» و «نشانه‌ها»ی آنان پازلی ساخته می‌شود که تصویر نهایی آن، ناچاری آمریکا در مذاکره با جمهوری اسلامی و آغاز فرایند چانه‌زنی دو طرف است که به هر چیزی منجر خواهد شد جز افزایش تنش و جنگ. عمده‌ترین دلایل آنان را می‌توان به شرح زیر برشمرد:

1ـ نئومحافظه کارانی که تنها راه بحران هسته‌ای ایران را براندازی حکومت می‌دانستند هم‌اکنون در کنگره و سنای آمریکا عرصه را به میانه‌روهایی که معتقدند گفت‌وگو می‌تواند هزینه‌های بحران را کاهش دهد، واگذار کرده‌اند. این رخداد بزرگ در شرایطی که جمهوری‌خواهان اصولا نیازی به دادن امتیاز به دیگران برای همراه ساختن آنان با خود نمی‌بینند، می‌تواند بستری را فراهم کند که در آن «معامله‌ای بزرگ» قابل حصول باشد. تئوریسین‌های جمهوری اسلامی همچنین معتقدند با اتمام دوران نئو‌کان‌ها در آمریکا، کاخ‌سفید به احتمال زیاد یک دوره درون‌گرایی را تجربه خواهد کرد و به همین دلیل بایستی تا آن روز در مقابل خواسته‌های افراطی جرج بوش ایستاد.

2ـ ایران تنها کشوری است که می‌تواند ثبات و آرامش در عراق و افغانستان را تضمین کند. در شرایطی که آینده سیاسی جمهوری‌خواهان به آینده عراق وابسته شده و جرج بوش تمام توان خود را بر برقراری امنیت در کابل و بغداد متمرکز کرده است، چشم‌پوشی از قدرت بزرگ ایران در این دو کشور برای کاخ سفید بسیار گران تمام خواهد شد. از این رو، هواداران ایستادگی در مقابل آمریکا معتقدند که جرج بوش نهایتاً راهی جز مذاکره با تهران نخواهد داشت. برای درک درستی این تحلیل کافی است بدانیم که طرح جدید امنیتی عراق که با حضور تمام نیروهای نظامی و امنیتی عراق و با پشتیبانی کامل پنتاگون و رسانه‌ها به اجرا گذاشته شد در کم‌تر از ده روز شکست خورد!

3ـ تمام ناظران تایید می‌کنند که حمله تما‌م‌عیار به جمهوری اسلامی و ورود نیروهای نظامی آمریکا به خاک ایران تقریباً غیرممکن یا حداقل بسیار بسیار خطرآفرین و پرهزینه خواهد بود. در این شرایط حمله محدود به ایران (حتی اگر با موفقیت اجرا شود) صرفاً برنامه‌های اتمی ایران را چند سالی به تاخیر می‌اندازد و خساراتی را به بار می‌آورد. این در حالی است که چنین حمله‌ای می‌تواند به تقویت مواضع جناح تندرو در ایران منجر شود (یعنی چیزی که بر خلاف منافع آمریکاست) و مشکلات آمریکا در خاورمیانه را صدچندان سازد. تازه در این صورت هیچ تضمینی برای عدم خروج ایران از NPT و حرکت به سمت سلاح اتمی (با توجیه بازدارندگی تهدیدات بالفعل) وجود نخواهد داشت.

4ـ به نظر می‌رسد به رغم همراهی نسبی مسکو و پکن با واشنگتن برای تحریم ایران، حمایت این دو کشور از حمله نظامی به جمهوری اسلامی بسیار بعید و حتی غیرممکن است. در این صورت، اقدام یکجانبه آمریکا علیه ایران هزینه‌های روانی هنگفتی را برای ایالات متحده و جمهوری‌خواهان در پی خواهد داشت که حتی مورد تایید شهروندان آمریکایی نیز نیست. نظرسنجی‌های گالوپ و CNN که در هفته‌های اخیر انجام شده مؤید این پیش‌فرض است.

5ـ با آن که آمریکا در تحریک حساسیت اعراب علیه جمهوری اسلامی تا اندازه‌ای موفق شده است، اما حمایت کشورهای عرب از حمله به ایران مخصوصاً به دلیل تبعات اقتصادی و امنیتی بزرگ آن برای منطقه امری است که آن نیز غیرممکن به نظر می‌رسد. شاهزاده نایف هفته گذشته در گفتگو با الوطن این امر را مورد تاکید قرار داد.
6ـ آمریکا علاوه بر دشواری جلب نظر چین، روسیه و برخی کشورهای عرب با مشکل دیگری نیز مواجه است که افکار عمومی است. ایالات متحده هیچگاه از یک شبکه اطلاعاتی متکی بر ماموران حرفه‌ای و صلاحیت‌دار در عراق برخوردار نبود و همین باعث شد تا همه چیز بر مبنی گمانه‌زنی شکل بگیرد، این مشکل در مورد ایران نیز به همان شکل در حال تکرار است. افکارعمومی هنوز نادرستی ادعاهای کاخ‌سفید درباره عراق را از یاد نبرده است.

7ـ هشدارهای گروه‌های مبارز فلسطینی به آمریکا و اسرائیل درباره حمله به ایران نیز دلیل دیگری است بر دشواری اقدام یک‌جانبه علیه ایران که از سوی تئوریسین‌های مقاومت در مقابل فشارهای ایالات متحده ارایه می‌شود. در صورت وقوع چنین حمله‌ای، خاورمیانه به چنان آشوبی فروخواهد رفت که به گفته «ولی‌رضا نصر» عضو ایرانی شورای روابط خارجی آمریکا، تلاش‌های 20 سال گذشته غرب برای برقراری صلح در خاورمیانه را نابود می‌سازد.

8ـ نفت و تنگه هرمز، دو مولفه قدرت ایران است که تصادفاً پاشنه آشیل آمریکا نیز محسوب می‌شود. مقامات ارشد و میانی ایران از جمله سردار رحیم صفوی فرمانده سپاه پاسداران در جریان مانور نظامی «اقتدار» هشدار دادند که تعرض احتمالی به ایران نه تنها دهانه هرمز که روند صدور انرژی از منطقه را نیز مختل خواهد کرد.

9ـ مشکل دیگر آمریکا، افکار عمومی داخلی ایران است. جمهوری اسلامی در همراه‌سازی شهروندان خود بسیار موفق عمل کرده است و هم‌اکنون تمام جریان‌های سیاسی با وجود اختلافاتی که دارند، پیرامون ضرورت دستیابی به دانش صلح‌آمیز هسته‌ای متفق‌القول هستند. فراموش نکنیم که آمریکا به صدامی حمله کرد که 80 درصد جمعیت آن شیعه و مخالف حاکمیت مطلق حزب بعثی بود. راهپیمایی بزرگ مردم ایران در 22 بهمن‌ماه نشان داد که هم‌اکنون وحدت ملی بی‌سابقه‌ای پیرامون حمایت از انقلاب اسلامی در برابر فشارهای غرب وجود دارد.

موارد فوق به انضمام اظهارات مقامات نزدیک به حزب دموکرات آمریکا نشان می‌دهد که دولت جرج بوش تحت فشار شدیدی قرار دارد تا با کاهش حجم تهدیدات و لفاظی‌های خود و با نرمش‌هایی ولو مقطعی، زمینه آغاز مذاکرات اولیه با تهران را فراهم کند. «گزارش بیکر‌ـ‌همیلتون»، «نطق افتتاحیه نانسی پلوسی»، «طرح نمایندگان کنگره و سنا برای ممانعت از حمله احتمالی بوش به ایران» و «گزارش‌های شورای روابط خارجی آمریکا» از جمله شواهدی است که این فشارها را علنی کرده است. شش ماه پیش نامه بی‌سابقه رئیس‌جمهور ایران به جرج بوش با بی‌تفاوتی آشکار مقامات کاخ سفید مواجه شد حال آن که اکنون اظهارات محمود احمدی‌نژاد درباره قطار هسته‌ای ایران در کم‌تر از 5 ساعت با پاسخ کاندولیزا رایس در گفتگو با شبکه فاکس‌نیوز مواجه می‌شود. رایس همچنین در دو ماه اخیر حداقل سه بار اعلام آمادگی کرده است که در صورت تعلیق غنی‌سازی در ایران، با منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران در هر زمان و مکانی به صورت مستقیم گفتگو کند. با این وصف این احتمال هرلحظه بیشتر تقویت می‌شود که تحت فشار شخصیت‌های معتدل در تهران و واشنگتن، دو کشور پس از حدود 3 دهه قهر و خصومت وارد دوران با ثبات‌تری از روابط شوند.

رضا باقری (*) کارشناس روابط بین‌الملل و استاد دانشگاه در تهران است